Sermaye piyasalarında yatırım seçenekleri giderek çeşitlenirken kaldıraçlı ve türev nitelikli ürünler de yatırımcıların gündemine daha sık girmektedir. Bu ürünlerin başında gelen varantlar düşük primlerle yüksek kazanç potansiyeli sunmaları ve çift yönlü işlem imkânı tanımaları nedeniyle dikkat çekicidir. Ancak varant alım satım nedir sorusunu yanıtlamadan ve bu araçların içerdiği riskleri kavramadan pozisyon açmak, ciddi kayıplara zemin hazırlayabilir.

Varant Nedir, Nasıl Çalışır?

Varant; hisse senedi fonları endeks, döviz veya menkul kıymet sepeti gibi dayanak varlıkları önceden belirlenmiş bir fiyattan, belirli bir tarihte ya da tarihe kadar alma ya da satma hakkı tanıyan menkul kıymetlerdir. Bu finansal ürünler opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş biçimi olarak da tanımlanabilir. Varant alım satımı nasıl yapılır sorusunun pratik yanıtı oldukça basittir: Varantlar, Borsa İstanbul'da saat 10:00–18:00 arasında hisse senetleriyle aynı altyapı üzerinden işlem görür ve takası T+2 günde tamamlanır. Her varantın beş haneli kısa kodu ve 32 haneli uzun kodu bulunur. Kısa kod dayanak varlığa dair özet bilgi sunarken uzun kod tüm teknik detayları içerir.

Varant Alımının Avantajları

Varant alımı, yatırımcıya dayanak varlığa doğrudan yatırım yapmaktan çok daha düşük bir primle aynı hareketten orantılı olarak daha yüksek getiri elde etme fırsatı sunar. Bu kaldıraç etkisi görece düşük işlem maliyetiyle birleşince varantları cazip kılar. Bir diğer önemli avantaj asimetrik getiri yapısıdır. Varant alım pozisyonunda maksimum zarar ödenen primle sınırlıyken teorik kazanç limitsizdir. Ayrıca fiyat yükselişine karşı alım varantı düşüşe karşı satım varantı kullanılabildiğinden çift yönlü piyasa koşullarında da işlem yapılabilir.

Varant Alım Satımında Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

Varant alım satım işlemlerinde kaldıraçlar iki ucu keskin bir bıçak gibidir. Beklenti doğrultusunda gerçekleşen bir fiyat hareketi primle orantılı şekilde büyük kazanç sağlayabilir; ancak beklentinin aksi yönünde gelişen piyasa koşulları da aynı oranda kayıp doğurabilir. Yatırımcılar pozisyona koydukları tutarın tamamını yitirebileceklerini her zaman göz önünde bulundurmalıdır. Zaman değeri kaybı varant yatırımcılarının göz ardı etmemesi gereken bir diğer kritik unsurdur. Vade yaklaştıkça varantın fiyatı içindeki zaman değeri erir. Dayanak varlık fiyatı sabit kalsa bile varant değer kaybeder ve vade bitiminde değer sıfırlanır. Bu nedenle varant canlı piyasa verilerini düzenli izleyerek pozisyon süresi ve vade ilişkisini dikkatli yönetmek gerekir.

Likidite riski ise özellikle hacmi düşük varantlarda önem kazanır. Piyasa yapıcılar işlem saatleri boyunca alış-satış kotasyonu sunsa da olağandışı oynaklık veya teknik sorunlar gibi durumlarda bu kotasyonlar geçici olarak durabilir. Bu nedenle işlem yapmadan önce varantın hacmine ve alış-satış farkına bakmak büyük önem taşır. Son olarak, hisse varantlarının hisse senedi sahipliğinden farklı olduğunu hatırlatmak gerekir: Hisse varantları kar payı yeni pay alma ya da oy hakkı gibi pay sahipliği ayrıcalıkları sağlamamaktadır. Bu nedenle  anlık hisse takibi yaparak ve uzman değerlendirmelerini inceleyerek ilermek önemlidir