Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü’nden ‘imar değişiklikleriyle’ ilgili çarpıcı tespitler

*Gizli planlama, rant kanaati oluşturuyor

*İnsanlar artık ‘tapu güvenliği’ içinde değil

*Plan değişiklikleri görünmez yerlere asılıyor

*Kesinleşen plan, dava açılmasın diye gizleniyor

Be­le­di­ye­ler­de imar plan­la­rı ya­pı­lır­ken, de­ği­şik­lik­ler­den va­tan­da­şın ha­be­ri ol­mu­yor.  Bu du­rum, rant tar­tış­ma­sı­nın kay­na­ğı ola­rak gös­te­ri­li­yor. Böl­ge­sel imar de­ği­şik­lik­le­ri bu yüz­den ‘giz­li plan­la­ma­’ ola­rak ad­lan­dı­rı­lı­yor. Gay­ri­men­kul Hu­ku­ku Ens­ti­tü­sü Baş­ka­nı Avu­kat Ali Yük­sel, be­le­di­ye­le­rin bir yer­le il­gi­li plan­la­ma ya­par­ken şef­faf ol­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni vur­gu­lu­yor.  Yük­sel, “Bir yer plan­la­na­ca­ğı za­man sa­de­ce bir ara­zi­yi ya da ye­ri plan­la­mı­yor­lar, ora­da­ki in­san­la­rın­ ha­ya­tı­nı da plan­lı­yor. Giz­li ya­ni va­tan­da­şın ha­be­ri ol­ma­dan ya­pı­lan plan­lar hem rant id­di­ala­rı­nı gün­de­me ge­ti­ri­yor, hem hü­kü­met­le­re kar­şı gü­ven sar­sı­lı­yor. Va­tan­daş­ta 'be­le­di­ye­ler, üç beş mü­te­aa­hit  ya da üç beş çı­kar gru­buy­la giz­li sak­lı iş ya­pı­yor'  ka­na­ati olu­şu­yor. Be­le­di­ye­ler­de ya­pı­lan plan­la­ma fa­ali­yet­le­rin­de va­tan­daş­la­rın biz­zat da­vet edil­me­si la­zım" di­ye ko­nu­şu­yor. Son dö­nem­ler­de ya­pı­lan böl­ge­sel imar ha­re­ket­le­rin­de ya­şa­nan mağ­du­ri­yet­ler­de in­san­la­rın en te­mel hak­kı­nın yok sa­yıl­dı­ğı­nın tes­pit edil­di­ği­ni ha­tır­la­tan Yük­sel şu gö­rüş­le­ri di­le ge­ti­ri­yor:

AVRUPA’DA ŞEFFAF

“Bu du­ru­ma gö­re ‘Ta­pu gi­bi gü­ven­li­’ ifa­de­si son za­man­lar­da ya­şa­nan imar ha­re­ket­le­ri se­be­biy­le ze­de­len­me­ye baş­la­dı. Ya­pı­lan imar de­ği­şik­lik­le­ri sı­ra­sın­da va­tan­da­şa bil­gi ve­ril­me­di­ğin­den in­san­la­rın ar­tık ta­pu gü­ven­li­ği için­de ol­ma­dık­la­rı kay­de­dil­di.  Bir­çok Av­ru­pa ül­ke­sin­de plan de­ği­şik­li­ği ya­pı­la­ca­ğı za­man, bu plan de­ği­şik­li­ği al­ter­na­tif plan­lar­la bir­lik­te hal­kın gö­rü­şü­ne açı­lı­yor. Ül­ke­miz­de ise İmar Ka­nu­nu­’n­da, ‘P­lan­lar ale­ni­dir her­kes ba­ka­bi­li­r’ ifa­de­si­ne rağ­men plan­la­ma giz­li ya­pı­lı­yor.”

Vatandaş önünü göremiyor

“Afet yasası, diğer ismi ile Kentsel Dönüşüm'de planlamalar yapılırken vatandaşın haberi olmadığı için ilerleyen günlerde mahallesinde, caddesinde neyle karşılaşacağı belli olmuyor. Planlama hareketleri gizli yapılıp açıklandıktan sonra insanların buna uyması bekleniyor.”

Kimsenin görmediği yere asıyorlar

"Siparişi veren belediye ya da il özel idare birlikte çalışma yapıyor. Planlama yapılıp, belediye meclisinde kabul ediliyor. Belediyede kimsenin görmeyeceği bir yere asılan planı vatandaşın öğrenme şansı olmuyor. Görse de teknik açıdan bilgisi olmadığından anlamıyor. Kabul edilen plan ise çok geç duyuruluyor. Tapuya bakıyor ki o yer yeşil alan ya da futbol sahası. Belediye kendini 'Biz buraya astık baksaydın' diye savunuyor. Geç haberdar olduğu için vatandaşın dava açma hakkı da kayboluyor."

Dava açılmasın diye gizliyorlar

“İmar planları yapılırken arazi çevresindeki vatandaşlar haberdar edilmeli. Çözüm basit. Belediye, kimlik bilgisi belediyede kayıtlı olan vatandaşa mektup gönderebilir.Şu an yapılana planda adaletsizlik denilir.  İmar planı gizli yapılıp kesinleştikten sonra da insanlara bir müddet açıklanmıyor. Açıklandıktan sonra 'dava hakkını kullanamasın' diye gene gizliyorlar.Dava açarsa bir ay sürede itiraz etmedikleri için haklarını arayamıyorlar."

Kanuna rağmen yapılmadı

"Kentsel dönüşüm ya da imar planlamasını genelde belediyeler yapar. Bakanlık ülke, bölge gibi büyük ölçeklileri yapar. Kanun olmasına rağmen Türkiye'de ülke ve bölge planı hiç yapılmadı. Yapılmamasının nedeni belki veri yetersizliği belki karar alma yetersizliği. Türkiye şu anda bölge ve ülke olarak plansız durumda, planlama ise parça parça yürüyor, bunun sonucunda da birdenbire sanayi başlıyor birdenbire gecekondu başlıyor.”