Geleceği Güçlendiriyoruz: Dijital Öncelikli Bir Dünyada 2025 Yılı Veri Merkezi Trendleri Yılmaz Özcan, Eaton Türkiye Bağımsız Devletler Topluluğu, İsrail, Romanya ve Bulgaristan Bölge Müdürü 

Veri merkezleri, küresel dijitalleşmenin merkezinde yer alarak giderek daha fazla bağlantılı hale gelen dünyamızı yönlendiren teknolojileri mümkün kılmaktadır. Yapay zeka (AI) ve Nesnelerin İnterneti (IoT) gibi teknolojilerden büyük veri analitiği ve bulut bilişime kadar, veri odaklı teknolojilere olan bağımlılığımız veri merkezlerini hayati altyapılar haline getirmektedir. Ancak, bu bağımlılık, endüstrinin hızla genişlemesi, yenilikçi teknolojileri benimsemesi ve iddialı sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşması için büyük bir baskı oluşturmaktadır. Şebeke kapasitesi ve etkileşimi, güç yoğunluğu ve düzenleyici kurallara uyumluluk konularındaki zorluklar, veri merkezlerinin bu yıl ve sonrasında kritik rollerini yerine getirmek için nasıl evrileceğini şekillendirmektedir. Bu alanlardaki gelişmeler, önümüzdeki 12 ay boyunca endüstrinin yakın geleceğini etkileyecektir.

Şebeke kapasitesi kısıtlamaları, hızla dijitalleşen dünyamızda yenilikçi çözümler gerektirecek
Dijital dönüşümdeki küresel artış, daha fazla veri merkezi kapasitesi talebini zorunlu kılmıştır. 2024'ün ilk çeyreğinde, Avrupa veri merkezi pazarı yıllık bazda neredeyse %20 büyüme kaydetmiş ve bu da daha az gecikme ve daha iyi dayanıklılık ihtiyacını desteklemek üzere yeni bölgesel kümeler ve veri merkezi tasarımlarıyla sonuçlandı. Ancak, nitelikli işçi eksikliği, uzun izin süreçleri ve kilit bölgelerde giderek sınırlı hale gelen güç mevcudiyeti nedeniyle ilerleme yavaşlıyor. Operatörler, yenilenebilir enerji kaynakları da dahil olmak üzere güç mevcudiyetinin, tesislerin nerede ve nasıl inşa edileceğini etkileyen kritik bir faktör haline geldiğini görüyor. Ayrıca, mevcut veri merkezlerinde yapay zekadan kaynaklanan yük artışlarını yönetmek için gerekli olan güncellemeleri (kahverengi alan ortamları), endüstrimizin karşı karşıya olduğu güç ikilemini daha da kötüleştirecektir.

Artan talebi karşılamak için, endüstri, izin süreçlerini basitleştirmek ve işgücü geliştirme programlarına yatırım yapmak için hükümetler ve yerel yetkililerle daha yakın çalışmalıdır. Bu çabalar, operatörlerin kapasite ihtiyaçlarını gereksiz gecikmeler olmadan karşılamalarına yardımcı olacaktır. Ayrıca, güç mevcudiyetini sağlamak ve talebi desteklemek için gerekli kritik altyapının inşası için elektrik dağıtım şirketleri ile daha fazla iş birliği beklenmekte. Daha geniş ekosistemle proaktif olarak etkileşime geçerek, operatörler güç kısıtlamalarını ele alabilir ve sürdürülebilir büyümenin temelini atabilirler.

Güç yoğunluğu ihtiyaçları teknolojik yenilikleri teşvik edecek
Yapay zeka ve yüksek performanslı bilişimdeki (HPC) hızlanan artış, veri merkezlerinin önemli ölçüde daha yüksek güç yoğunluklarını yönetme baskısı altına girmesine neden olarak güç ve yenilikçi soğutma stratejilerine olan talebi artırmaktadır. Şirketin önceki nesil GPU'larına göre üç kat eğitim performansı ve 15 kat çıkarım performansı sağladığını iddia ettiği NVIDIA'nın DGX™ B200 grafik işleme birimi (GPU) gibi gelişmelerle, veri merkezleri hızla yenilik yapmaya zorlanmaktadır.

2030 yılına kadar, yapay zekanın güç talebinde %160 artışa katkıda bulunması ve tüm veri merkezi enerji kullanımının %75'ini oluşturması beklenmektedir (Goldman Sachs, 2024). Bu artış, sürdürülebilirlik ve operasyonel güvenilirliği sağlamak için gelişmiş soğutma sistemleri ve yüksek verimli teknolojilerin yer aldığı bütünsel bir altyapı tasarımı yaklaşımını gerektirmektedir. Bunu yönetmek için, operatörler, iki fazlı daldırma ve doğrudan çip soğutma gibi daha gelişmiş soğutma stratejilerini benimsemelidir. Bu da operasyonel verimliliği artırırken ısıyı yönetmek için gerekli olacaktır. 2023 yılında, veri merkezi sıvı soğutma pazarı 3,2 milyar ABD doları olarak gerçekleşti ve bu rakamın 2024'ten 2032'ye kadar %19'un üzerinde bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR) elde etmesi beklenmektedir.

Aynı zamanda, SF6 içermeyen 36 kV konfigürasyonlar gibi daha yüksek gerilimli şalt sistemleri bu talepleri desteklemek üzere tanıtılacaktır. Bu değişikliklerin zincirleme etkileri, enerji verimliliğinden kritik sistemlerin güvenilirliğine kadar veri merkezi operasyonlarının her yönünü etkilemektedir. Önümüzdeki yıl, güvenilirlik ve dağıtım hızından ödün verilmemesi için operatörler ve teknoloji sağlayıcıları arasındaki yakın iş birliği hayati önem taşıyacak.

Veri merkezleri şebekeyi dengelemeye yardımcı olacak
Yapay zeka iş yükleri enerji talebinde ani artışlara neden olarak hem veri merkezlerini hem de bağımlı oldukları güç şebekelerini zorlamaktadır. Bu dalgalanma, sürdürülebilir olmasına rağmen değişkenlik getiren yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji karışımındaki payının artmasıyla daha da kötüleşmektedir. Enerji mevcudiyetiyle ilgili belirsizlik nedeniyle, birçok operatör önümüzdeki yıl güneş, rüzgar ve hidrojen gibi yerinde yenilenebilir sistemleri eklemeyi düşünecek. Bu, kesintisiz operasyonları sağlamak, dış şebekelere bağımlılığı azaltmak ve elektrik dağıtım şirketlerine yönelik talep artışlarının en aza indirilmesi için yardımcı olacaktır. Yenilenebilir enerjinin benimsenmesindeki artış ile gücü daha verimli ve sürdürülebilir bir şekilde yönetmek için yeni tasarım uygulamalarının gelişmeye devam ettiğini göreceğiz. Örneğin, dizel jeneratörlerinin yerini, kısa süreli yedek güç kaynağı olarak akülü enerji depolama sistemleri (BESS) alıyor. Enerji depolama sistemleri, gelişmiş aküler de dahil olmak üzere, veri merkezi endüstrisi, pik yükleri yönetmek ve enerji kullanımını dengelemek için şebekeyi desteklemeye yardımcı olurken daha kritik hale gelecektir.

Pik azaltma, BESS, yerinde yenilenebilir enerji üretimi ve yük kaydırma gibi talep yanıt programları, şebeke etkileşimini artırır ve veri merkezlerinin yoğun dönemlerinde enerji kullanımını ayarlamalarına veya fazla gücü şebekeye geri göndermelerine olanak tanır. Bu tür stratejiler, veri merkezlerinin şebekeyi dengelemekte aktif bir rol oynamasına yardımcı olurken güvenilir operasyonları sürdürmelerine yardımcı olacaktır.

Düzenlemeler daha karmaşık hale gelecek
Veri merkezi operatörleri, veri egemenliği, karbon raporlama ve enerji verimliliği konularında daha fazla kuralla karşı karşıya kalmaktadır. Örneğin, AB'de, Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) kapsamında lokalleştirme gereksinimleri, veri merkezlerinin nerede inşa edileceğini, nasıl çalışacağını ve verileri nasıl güvence altına alacağını etkilemektedir. AB Yeşil Anlaşması ve Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM) gibi girişimler, daha ayrıntılı karbon emisyon raporlaması ve yenilenebilir enerji entegrasyonu ile uyum talep ederken, düzenlemeler, yapay zeka ve sınır ötesi veri transfer süreçleri gibi yeni teknolojilerin benimsenmesine yanıt olarak yeni zorluklar ortaya çıkaracak. Bu değişiklikler, operatörlerin geride kalmamaları için hızla uyum sağlamalarını gerektirdiği anlamına gelmektedir.

Bölgesel olarak, tablo büyük ölçüde değişmektedir. İskandinav ülkeleri, yenilenebilir enerjileri ve olumlu politikalarıyla yatırım çekmeye devam ederken, Çin gibi ülkelerde daha sıkı enerji sınırlamaları, uyumlu kalmak için yenilikçi yaklaşımlar gerektiriyor. Operatörler, düzenleyici kurallara yakın çalışarak ve stratejilerini bölgesel taleplere göre ayarlayarak önde kalmalıdır.

Sürdürülebilirlik ve şeffaflık endüstrinin ilerlemesini tanımlayacak
Sürdürülebilirlik, düzenleyici kural gereksinimleri ve müşteri beklentileri tarafından yönlendirilen veri merkezi endüstrisinin evriminin merkezinde yer almaktadır. Operatörler, önümüzdeki on yıl içinde net sıfır emisyon hedefleriyle iddialı karbon nötrlüğü hedefleri belirlemektedir. Birçok büyük operatör, uzun vadeli güç satın alma anlaşmalarını (PPA'lar) ve yerinde enerji üretimi projelerini stratejilerine dahil etmişken, aynı zamanda verimlilik metrikleri de evrim geçirmektedir. Karbon kullanım verimliliği (CUE) ve su kullanım verimliliği (WUE), güç kullanım verimliliği (PUE) ile birlikte önem kazanmaktadır. Bu metrikler, küresel iklim hedefleriyle uyumu sağlamak içim enerji verimli donanımın, gelişmiş soğutma sistemlerinin ve sürdürülebilir tasarımın benimsenmesini desteklemeye devam edecektir.

Kurumsal sosyal sorumluluk (CSR) girişimleri büyüdükçe, müşteriler tedarikçilerinden daha sürdürülebilir ve şeffaf operasyonlar talep edecektir. ISO 50001 gibi sertifikalar ve sürdürülebilirlik raporlaması, sözleşmelerin güvence altına alınması için giderek daha önemli hale gelmektedir. Veri merkezleri, düşük gecikme süresi ve yüksek performanslı hizmetler taleplerini daha yeşil teknolojilerin benimsenmesiyle dengelemelidir. Paylaşılan sürdürülebilirlik hedeflerindeki şeffaf işbirliği, güven inşa etmeye ve rekabetçi bir pazarda uzun vadeli başarıyı sağlamaya yardımcı olacaktır.
Modüler veri merkezleri daha hızlı, ölçeklenebilir yapılar sağlayacak

Veri merkezi endüstrisi, üretken yapay zekanın benimsenmesindeki artıştan kaynaklanan ve hiç bitmeyecekmiş gibi görünen veri talebini karşılamak için hızla kapasite artırma baskısı altındadır. Modüler ve konteyner veri merkezlerinin, hızla ölçeklenebildikleri, bölgesel ihtiyaçlara uyum sağlayabildikleri ve yerinde nitelikli iş gücüne olan ihtiyacı azalttıkları için tercih edilen bir çözüm haline geleceğine inanılıyor.

Ön mühendisliği tamamlanmış modüller kullanarak, veri merkezleri hızla kurulabilir ve her saha için gereken mühendislik süresini önemli ölçüde kısaltır. Bu yaklaşım, yalnızca uygulama sürecini hızlandırmakla kalmaz, aynı zamanda birden fazla konumda tutarlılık ve güvenilirlik sağlar. Ayrıca, modüler veri merkezlerinin ölçeklendirme açısından öngörülebilirliği oyunun kurallarını değiştiriyor. Organizasyonlar, her ek modülün mevcut altyapı ile sorunsuz bir şekilde entegre olacağını bilerek büyüme stratejilerini güvenle planlayabilir ve kesin kapasite artışları sağlayabilir. Ek olarak, modüler tasarımlar genellikle enerji verimli konfigürasyonları kolayca çoğaltılabilir hale getirdiği için sürdürülebilirlik hedefleriyle uyum sağlar. Bu da veri merkezi operatörlerinin aynı verimlilik ölçütlerini daha kolay korumasını, malzeme israfını azaltmasını ve yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonunu desteklemesini sağlar.

Otomasyon çevikliği artıracak
Veri merkezleri, performansı optimize etmek ve maliyetleri kontrol altında tutmak için giderek daha fazla otomasyonu benimsemektedir. Tahmine dayalı analitik ve akıllı enerji yönetim araçları kullanarak ağlarını merkezi olmayan bir hale getirmektedirler. BT ve operasyonel teknoloji (OT) veri yakınsamasının benimsenmesi yavaş olsa da tüm modern veri merkezleri için kilit bir strateji olacaktır. Operatörler çevikliği korumak için, bu gelişmeleri operasyonlarına sorunsuz bir şekilde entegre etmelidir. Otomasyon soğutma ve enerji verimliliği gereksinimlerini düzene sokmak için tahmine dayalı analitik ve uyarlanabilir kontroller sunarak yenilik ve acil operasyonel talepler arasındaki boşluğu kapatırlar. Enerji piyasaları evrildikçe ve artan maliyetler, değişen düzenlemeler gibi jeopolitik eğilimler ve karmaşıklık ekledikçe, otomatik sistemler operatörlerin dinamik olarak uyumlanmasını sağlar. Operatörler, altyapı tasarımını akıllı yönetim araçlarıyla uyumlu hale getirerek zorlukları öngörebilir, dayanıklılık sağlayabilir ve uç sahaların sürdürülebilir büyümesini destekleyebilir.

Sonuç
2025, veri merkezi endüstrisi için kritik bir dönem olacaktır. Kapasite sorunlarını ele almak, güç yoğunluğu ihtiyaçlarına uyum sağlamak, enerji dalgalanmalarını yönetmek ve yönetmelik gereksinimleri karşılamak, odaklanmış ve kısa vadeli eylemler gerektirecektir. Veri merkezlerinin geleceği, giderek daha karmaşık ve rekabetçi bir ortamda başarı için gerekli olan merkezi olmayan, otomasyon ve uyarlanabilirlik stratejilerinde yatmaktadır. Operatörler, modüler çözümler, gelişmiş soğutma, yenilenebilir enerji ve şeffaf sürdürülebilirlik uygulamalarını benimseyerek pazarda önde yer alabilir.