Bu tür sorunların önüne geçmek isteyen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, artık bir bölgeyi çöküntü alanı yani riskli alan ilan etmek ve bu alanlara destek vermek için önceden fizibilite raporu hazırlanmasını şart koşuyor. Bu fizibilite raporları ile vatandaşın beklentileri proje daha başlamadan ölçülürken, o projenin müteahhide ne getireceğinden bölgede ne kadar inşaat yapılabileceğine kadar pek çok sorunun yanıtlanmasını sağlanıyor.  Türkiye’de ancak yetkili Kentsel Dönüşüm Firmaları tarafından hazırlanabilen fizibilite raporları son bir buçuk yıldır kentsel dönüşüm projelerinin yaşama geçirilmesindeki ve başarıya ulaşmasındaki en temel formül olarak gösteriliyor.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığına müşavirlik hizmeti veren Kentsel Dönüşüm firmalarından olan İmpo İmar Kentsel Dönüşüm ekibi, fizibilite raporlarının vatandaşa şeffaf bir ortam sağlayarak güven oluşturmada önemli katkıda bulunduğunu ifade etti.

İmpo İmar Kentsel Dönüşüm Müdürü Mehmet Aydemir “Bazı kentsel dönüşüm projeleri imar planı onaylandığı, süreç ilerlediği halde vatandaşla görüşme aşamasında tıkandı, uzlaşılamadı ve hayata geçemedi. Oysa bizler fizibilite raporu hazırlanırken aynı zamanda bölgedeki farklı gelir ve sosyal gruplardaki vatandaşlarla temasa geçerek anket yapıyoruz, onların beklentilerini ölçüyoruz. “Mülk sahibi ne bekliyor, ya da kiracı ise hangi imkânlardan yararlanmak istiyor” gibi soruların cevaplarını alıyoruz.

Bu cevaplara göre projeyi şekillendiriyoruz. Kaç hak sahibi var ve hangi hak sahibine hangi imkânlar dahilinde dağıtım yapılabilir gibi sorulara yaklaşık olarak yanıt verilebiliyor. Böylece vatandaşlar daha güvendikleri bir ortamda daha sağlıklı kararlar alıp uzlaşmaya yanaşıyor” yorumunu yaptı.

Çıkabilecek Sıkıntılar Baştan Önlenebilir

Fizibilite raporunun, Bakanlık’tan destek alacak olan riskli alan dönüşüm projeleri için şart olduğunu anlatan Mehmet Aydemir, kendi finansal modeliyle dönüşümü yapacak firmaların ise isteğe bağlı olarak fizibilite raporu hazırlattırdığını ifade etti.  

Mehmet Aydemir “Aslında her müteahhit bu raporu hazırlatsa, pek çok muhtemel sıkıntıyı başında önlemiş olur. Mesela bölgede dönüşüm olduğunda emsal artışı gerekecek mi, üretilecek inşaat alanı ne olur, paylaşım ve dağıtım oranları ne olmalı? İşte tüm bu hayati öngörülere fizibilite raporları ile ulaşabilir ve buna göre karar alabilir, harekete geçebilir. Yine belediyeler de Belediye Kanunun 73.maddesine istinaden meclislerinde karar alarak, kendileri minimum 5 hektar olan yerlerde dönüşüm yapabiliyorlar. Aslında onlar da bu raporu hazırlatsalar vatandaşın desteğinin ne kadar olduğunu daha fikir aşamasındayken görürler ve eğer mantıklı ise o projelere girerler” diye konuştu.

Kentsel Dönüşümün Deneyimli Ekibi

Birçok belediyeden kendilerine kentsel dönüşümle ilgili talepler geldiğini anlatan İmpo İmar Kentsel Dönüşüm Müdürü Mehmet Aydemir, ancak ekip olarak vatandaşı mağdur etmeyecek ve kâğıt üstünde kalmayacaklarına inandıkları projeler için çalışma yürütmeyi tercih ettiklerini söyledi. 

2013 yılından bu yana kentsel dönüşümde proje geliştirme ve uzlaşma yönetimi yapan İmpo İmar Kentsel Dönüşüm ekibi, alansal büyüklüğü 2 hektardan 200 hektara kadar değişen birçok bölgede iş yaptı. Ekibin görev aldığı işler arasında, İstanbul Bağcılar’da THY sitesinin yıkımına başlanırken, Albayraklar sitesinde vatandaşla anlaşma sağlandı. Bağcılar Kemalpaşa projesi ise Bakanlığın onay aşamasında yer almaktadır. 

 Riskli alan ilanı için fizibilitesi hazırlanan projeler arasında Mardin Yeşilli ilçesi ve Zeytinburnu Seyitnizam mahallesine ait teklifler Bakanlıkça onaylanarak, Resmi Gazete’ de yayınlandı. Siirt Kurtalan ilçesinde yer alana ilişkin fizibilite çalışmaları devam etmektedir.

Yarıda Kalan Her Proje Toplumsal Motivasyonu Azaltıyor

İmpo İmar Kentsel Dönüşüm Müdürü Mehmet Aydemir, kendilerine gelen dönüşüm teklifleri içinde eğer gerçekleştirilmesi fizibil bulunmayan projeler çıkarsa, o zaman belediyelere alternatif bölge gösterdiklerini anlattı. Aydemir  “Bu tür durumlarda daha uygulanabilir büyüklükte ve daha uygulanabilir kesimleri işaret ederek, belediyeleri veya müteahhitleri başarıya ulaşabilecek projelere yönlendirmeye çalışıyoruz” dedi. Mehmet Aydemir gerçekleştirilemeyen ve yarıda kalan her projenin maddi kayba neden olduğu gibi, Türkiye gibi doğal afet bölgesinde yer alan ve dönüşümü zorunlu olan bir ülkede toplumsal motivasyonu zayıflattığına da dikkat çekti.